plakat do spektaklu "Wędrówki niebieskie"

Wędrówki niebieskie

Jest rok 1990, maj, premiera pierwszego przedstawienia Teatru NN „Wędrówki niebieskie”. To było już bardzo wyraźne odejście od teatru politycznego, Teatru Wielkich Spraw, zerwanie z jego poetyką. Chciałem mówić o sytuacjach najbardziej prostych jakie dzieją się między dwojgiem ludzi, o naszym intymnym byciu w świecie, o samotności.

Oto pierwsza scena z tego przedstawienia. Rozmowa między kobietą i mężczyzną. Obok niego stoi walizka. Padają słowa:

- Wyjeżdżasz?

- Tak wyjeżdżam

-Ale pamiętaj zawsze wrócisz w to samo miejsce.

Mężczyzna podnosi walizkę. Pod walizką była zapalona świeczka. Odchodzi. Paląca świeczka zostaje.

Tak wyglądał symboliczny początek Teatru NN, początek podróży, w którą wtedy wyruszyliśmy. Zapalona w tamtym dniu w maju 1990 r. mała świeczka wciąż pali się.

Ale wróćmy jeszcze do teatru do „Wędrówek Niebieskich. Odchodzący mężczyzna zatrzymuje się, widzimy na kobiecie jego cień. Z tego cienia jak z czarnego kokonu kobieta wyjmuje białego motylka. Widać go wyraźnie na jej dłoni. Słychać jeszcze pękające szkło, tak jakby ten czarny kokon - cień pękł. Narodził się motyl.

Ważnym rekwizytem w tym przedstawieniu było lustro. Staje się ono Pamięcią, zapamiętuje obrazy, wydarzenia. Ten motyw lustra - pamięci, nieruchomego oka pojawi się kilka lat później na wystawie.

Jest jeszcze wszechobecny w tym spektaklu motyw kruchości - wciąż słychać pękające i rozsypujące się szkło - oto słyszymy jak płaszcz upuszczony przez kobietę na ziemię „rozbija” się jakby był zrobiony ze szkła.

Jeszcze inna scena - unosząca się nad podłogą kobieta bez nóg z rękoma wyciągniętymi w kierunku stojącego naprzeciw niej mężczyzny. Wygląda jak skrępowane, kalekie kształty kobiet - lalek z obrazów H. Bellmera. Na podłodze pojawiają się idące od niej ślady stóp. Tak jakby to jej duch szedł do niego i zostawiał te ślady.

I pomyśleć, że ten tak vermeerowski w klimacie teatr powstawał obok wielkiej pustki - otchłani, która była tuż obok Bramy. Teraz kiedy mam tego świadomość i słyszę śpiewaną w przedstawieniu „Modlitwę mojej Matki przed zmrokiem” Nuchima Bomsego jeszcze bardziej przejmująca jest dla mnie zagłada żydowskiego miasta.

Niech Twoje światło, Panie, tylko dniowi świeci,

A tylko ciemność zachowaj dla nocy.

Niech moja suknia ubogiej kobiety

Spokojnie leży na ławeczce w nocy.

Niechaj w klasztorze umilkną już dzwony

Mój sąsiad Iwan niech ich nie kołysze

Niech nocny wiatr odejdzie w inne strony,

Żeby dzieciom w kołyskach było jak najciszej.

Niech kury śpią na grzędach, w stajniach konie

Pośrodku ciemnej nocy.

Kamień sprzed nogi złodziejowi odejm,

Żeby nie upadł idąc w ciemnej nocy.

Napełnij niebo w ciemnej nocy ciszą.

Błyskawice powściągnij, przytłum gromy,

Niechaj rodzące matki ich nie słyszą.

Niech nikt nie będzie i w myśli skrzywdzony.

Uchroń od grozy ptaki w czas noclegu

Na wysokim drzewie w dzikim lesie.

I wód ryczących nie wypuszczaj z brzegów.

Niech rzeka w nocy kładek nie uniesie.

 Mnie samą chroń od wody, błyskawicy,

Przeciw ogniowi bądź mi ku pomocy,

Niech moja suknia ubogiej kobiety

Spokojnie leży na ławeczce w nocy.